عنوان پایان نامه: بهبود پایداری اکسایشی و زیست فراهمی اسیدهای چرب چندغیراشباع امگا-3 غنی از آسیل گلیسرول با استفاده از نانوحامل های کیوبوزومی/هگزوزومی اصلاح سطح شده با شیوه لایه به لایه (LBL)
ارائه کننده: زهرا اسکندری استاد راهنما: دکتر سیدفخرالدین حسینی استاد مشاور: دکتر آنان یامور استاد مشاور دوم: دکتر گوکچه دیکله کلایچی اوغل استاد ناظر داخلی: دکتر مسعود رضائی، دکتر امیرحسین اسماعیلی تمندگانی استاد ناظر خارجی: دکتر سیدمهدی اجاق، دکتر رضا اسماعیلزاده کناری نماینده تحصیلات تکمیلی: دکتر مهدی طبرسا تاریخ: 1403/11/14 ساعت: 11 مکان: ساختمان علوم دریایی
چکیده: در سالهای اخیر، استفاده از اسیدهای چرب چندغیراشباع امگا-3 (ω-3 PUFA)، بهویژه ایکوزاپنتانوئیک اسید (EPA) و دوکوزاهگزانوئیک اسید (DHA)، به دلیل خواص بیشمار سلامتی آنها مورد توجه فزاینده قرار گرفته است. در این پژوهش، ابتدا روغن ماهی کیلکای معمولی (Clupeonella cultriventris caspia) با روش آنزیمی استخراج و بازده روغن به میزان 63/5% اندازهگیری گردید. سپس، با استفاده از فرآیند کمپلکسسازی اوره، کنسانتره EPA و DHA به شکل اسیدهای چرب آزاد (FFA) تولید شد. به منظور بهینهسازی شرایط تولید، روش سطح پاسخ (RSM) برای بررسی متغیرهایی همچون نسبت اوره به اسیدهای چرب (2 تا 6)، دمای کریستالسازی (24- تا 8 درجه سانتیگراد) و زمان کریستالسازی (8 تا 40 ساعت) مورد استفاده قرار گرفت. شرایط بهینه شامل نسبت 5:1 اوره به FAs، دمای 9- درجه سانتیگراد و زمان 24 ساعت بود که منجر به افزایش غلظت EPA و DHA به ترتیب از 39/5% و 32/13% در روغن خام به 07/12% و 36/58% در کنسانتره ω-3 PUFA شد. پس از انجام استریفیکاسیون آنزیمی، نتایج حاصل از TLC نیز حضور آسیلگلیسرولها (Triacylglycerol, TAG) را در کنسانتره ω-3 PUFA با مقدار Rf برابر 95/0 تأیید کرد. در مرحله دوم، نانوحاملهای کریستالین مایع لیوتروپیک (LLC) متشکل از دیمودان U/J/کنسانتره ω-3 PUFA-TAG تثبیتشده با 2% Pluronic F127 در نسبتهای 5/5:1/3 (S1) و 4:1 (S2) سنتز و با استفاده از پراکندگی اشعه ایکس با زاویه کوچک (SAXS)، تحلیل ردیابی نانوذرات (NTA) و میکروسکوپی الکترونی انتقالی کرایوژنیک (Cryo-TEM) مشخصهیابی شدند. در مرحله سوم، نانودیسپرسیونهای تهیهشده با استفاده از کیتوزان (CH) %1 و آلژینات (AL) 75/0% وزنی و به روش لایهبهلایه (LbL) پوششدهی شدند. این پوششدهی باعث تغییرات جزئی در ساختار داخلی هگزاگونال معکوس (H₂)، افزایش پایداری اکسیداتیو و تغییر در اندازه و پتانسیل زتای نانوذرات شد. پس از پوششدهی لایه اول، مقادیر پتانسیل زتا و اندازه نانوذرات به ترتیب در نمونههای S1CHو S2CHبه 9/10 و 1/9 میلیولت و 137 و 102 نانومتر رسیدند. با ادامه فرآیند LbL، مقادیر پتانسیل زتا و اندازه نانوذرات در نمونههای S1LbLو S2LbLبه ترتیب به 63/0- و 5/0- میلیولت و 90 و 71 نانومتر کاهش یافتند. زیستدسترسی نانوحاملهای پوششدار شده با روش LbL پس از 6 ساعت هضم معده و روده (SGF+SIF) به 75% افزایش یافت که نسبت به نمونه کنترل (36%) بهبود چشمگیری نشان داد. این تغییر به تواناییAL در کاهش فعالیت پپسین و رفتار وابسته به pH گروههای کربوکسیل AL نسبت داده شد که در pH پایین (SGF) پروتونه و در pH بالا (SIF) دیپروتونه میشوند. یافتههای این پژوهش نشان داد فرآیند کمپلکسسازی اوره و روش پوششدهی LbL ابزارهای مؤثری برای بهبود غلظت، پایداری و زیستدسترسی ω-3 PUFA هستند و پتانسیل بالایی برای توسعه نانوحاملهای هدفمند در سیستمهای دارورسانی و تغذیهای دارند.
