ارائه کننده: ندا نورزائی
استاد راهنما: دکتر مهدی قدرتی شجاعی
استاد مشاور: دکتر راحیل نوذرپور
استاد ناظر داخلی: دکتر محمدصادق علوی یگانه
استاد ناظر خارجی: دکتر عدنان شهدادی
نماینده تحصیلات تکمیلی: دکتر اکبر رشیدی ابراهیم حصاری
تاریخ: 1403/04/30
ساعت: 10
مکان: ساختمان علوم دریایی  

چكيده:
فرآیندهای آشفتگی زیستی و آب‌رسانی زیستی مهم‌ترین تعامل بین بی‌مهرگان کف‌زی و رسوبات در بوم‌سازگان دریایی است. از این رو، مطالعه این فرآیندها برای درک بهتر عملکردهای بیوژئوشیمیایی مانند چرخه مواد مغذی، ترسیب کربن، اکسیژن رسانی و روابط گونه‌ها بسیار مهم است. پژوهش حاضر به منظور بررسی تنوع زیستی و فرآیندهای آشفتگی زیستی و آب‌رسانی زیستی در خور موسی، خلیج فارس انجام گرفت. برای این منظور نمونه برداری از دو منطقه دارای پوشش گیاهی حرای دست‌کاشت و پهنه‌های گلی اطراف انجام شد. نرم تنان، سخت‌پوستان و کرم‌های پرتار به ترتیب گروه‌های غالب در هر دو زیستگاه بودند. گونه Perinella cingulata از نرم‌تنان و گونه Opusia indica از سخت پوستان به ترتیب فراوان ترین گونه‌ها در زیستگاه مانگرو و زیستگاه پهنه‌های گلی بودند. ساختار اجتماعات بی‌مهرگان کف‌زی به طور معنی‌داری در دو زیستگاه از هم تفکیک شدند. نتایج نشان داد که غنای گونه‌ای بین زیستگاه حرای دست‌کاشت و پهنه‌های گلی اطراف تفاوت معنی‌داری نداشت. اما یکنواختی گونه‌ای و همچنین شاخص‌های تنوع زیستی شانون وینر و سیمپسون در زیستگاه مانگرو به طور معنی‌داری بیشتر از پهنه‌های گلی اطراف بود که نشان دهنده نقش پیچیدگی ساختاری زیستگاه‌های حرا در افزایش تنوع زیستی است. میزان آشفتگی زیستی و آب‌رسانی زیستی به طور معنی‌داری در زیستگاه مانگرو بیشتر از پهنه‌های گلی اطراف بود. تفاوت در ساختارهای زیستی (ساختار جوامع وتنوع گونه ای) و غیر زیستی (نوع رسوب و پیچیدگی ساختاری) می‌تواند دلیلی بر این تفاوت باشد. بیشترین میانگین ذرات تشکیل دهنده رسوب در زیستگاه مانگرو به ترتیب لای، رس و شن و در زیستگاه پهنه‌های گلی اطراف به ترتیب لای، شن و رس بود. با این وجود درصد کربن آلی و نیتروژن کل در این دو زیستگاه تفاوت معنی‌داری با هم نداشتند. در بررسی اثر عوامل محیطی بر روی شاخص‌های مورد مطالعه، درصد کربن آلی و درصد رس در رسوبات دارای بیشترین تاثیر بر روی فراوانی، زی توده، آشفتگی زیستی و آب‌رسانی زیستی بودند. به طور کلی نتایج پژوهش حاضر نشان می‌دهد که همبستگی مثبت معنی‌داری بین تنوع زیستی با آشفتگی زیستی و آب‌رسانی زیستی وجود دارد که نشان دهنده نقش مهم تنوع زیستی در تقویت این فرآیندهاست. کاشت درختان حرا با در نظر گرفتن الگوهای مناسب می‌تواند باعث افزایش تنوع زیستی و فرآیندهای اکولوژیکی مانند آشفتگی زیستی و آب‌رسانی زیستی شود. یکی از پیشنهاد‌های پژوهش حاضر استفاده از آشفتگی زیستی به عنوان شاخص مهمی برای تعیین مکان‌های مناسب کاشت درختان حرا می‌باشد که نه تنها درصد بقا این درختان را افزایش دهد، بلکه باعث صرفه جویی زیادی در هزینه‌های کاشت این درختان شود.