 جلسه دفاع پایاننامه: محمدرضا شریعتی، گروه زیست شناسی دریا
ارائه کننده: محمدرضا شریعتی چکیده: جنس Clupeonella در دریای خزر دارای سه گونه بوم زاد به نامهای C. caspia، C. engrauliformis و C. grimmi می باشد که از اهمیت تجاری بالا و جایگاه ویژه در زنجیره غذایی این زیست بوم برخوردار هستند. این سه گونه از شباهت ریختی بالایی برخوردار بوده، همچنین جایگاه آرایه شناسی گونه های C. caspia از دریای خزر و گونه C. cultriventris از دریاهای سیاه و مرمره نیازمند مطالعه از دیدگاه ملکولی می باشد. در این تحقیق به شناسایی و بررسی آرایه شناسی چهار گونه فوق پرداخته شد. برای این منظور از ریخت سنجی هندسی اتولیت ساجیتا و سه نشانگر مولکولی شامل توالی ژنهای Cyt-b، CO1 و 16S استفاده گردید. نمونه های سه گونه دریای خزر از بندر بابلسر در استان مازندران، همچنین تصاویر اتولیت های گونه C. cultriventris از دریای مرمره (با همکاری گروه زیست شناسی دانشگاه استانبول) تهیه گردید. برای بررسی های ریخت سنجی اتولیت ها، تعداد 60 قطعه (30 جفت) سنگریزه شنوایی متعلق به هر یک از گونه ها با استفاده از استریومیکروسکوپ عکسبرداری شدند. همچنین 8 قطعه اتولیت از هر گونه برای بررسی صفات توصیفی با استفاده از میکروسگوپ الکترونی روبشی (SEM) عکسبرداری شدند. پس از بررسی صفات توصیفی، شاخص های شکل شامل گردی، مدور بودن، مستطیلی، بیضوی و شاخص شکل عمومی مورد محاسبه قرار گرفتند که دو شاخص کشیدگی[1] و بیضوی بودن[2] در گونه C. grimmi به طور معنی داری (p<0.05) کمتر از سه گونه دیگر مورد مطالعه بود. همچنین در این مطالعه بر اساس صفات ریختسنجی هندسی اتولیت ساجیتا، چهار گونه مورد مطالعه از جنس Clupeonella از یکدیگر تفکیک شدند. بر اساس نتایج آزمون تابع تشخیص[3]، میزان تطبیق طبقهبندی مشاهده شده بر اساس خط سیر پیرامونی اتولیت با گروهبندی بر مبنای صفات ظاهری بدن، 85.5 درصد محاسبه شد. نتایج مولکولی بیانگر کارایی مناسب ژنهای CO1 و Cyt-b در تمایز سه گونه کیلکاماهی دریای خزر از یکدیگر بود، اما هاپلوتایپهای مربوط به گونه C. caspia از دریای خزر و گونه C. cultriventris از دریای سیاه در شاخه هم تبار مشترکی جای گرفتند. نتایج توالی ژن 16S بیانگر کارایی اندک این نشانگر در تمایز گونههای مورد مطالعه می باشد. در مجموع هرچند دادههای ریختی اتولیت از قابلیت تمایز مناسبی در هر چهار گونه مورد مطالعه برخوردار بودند، داده های مولکولی جدایی دو آرایه C. caspia و C. cultriventris را در سطح گونه تایید نکرد.
|
